दाङ जिल्ला

परिचय

दाङ नेपालको मध्यपश्चिममा पर्ने उपत्यका हो। भित्रि मधेशमा पर्ने यो उपत्यका उत्तरमा महाभारत र दक्षिणमा चुरे पहाडले घेरिएको छ। दङ्गालीहरुले यो एसियाकै ठुलो उपत्यका हो भन्ने गरेको सुनिन्छ तर यसको वास्तविकता पुष्टि हुन बाँकि छ। दाङ जिल्लामा उपत्यका लगायत देउखुरी पनि पर्दछ।

दाङमा उल्लेख्य संख्यामा थारुहरु बस्दछन्। पहिले औलो लाग्ने भएकोले दाङमा थारुहरुको मात्र बस्ति थियो। तर औलोको औषधि हुन थालेपछि बिभिन्न जातका मान्छेहरु बसाई सरे। बसाइ सर्नेहरुलाइ साधारणतया पहाडी वा पहाडिया भन्ने गरिन्छ। अहिले दाङमा थारुहरु अल्पसंख्यकमा पर्दछन्। कतिपय मानिसहरु दाङमा पहिले थारु राज्य थियो भन्दछन्।

दाङका प्रमुख सहरहरुमा घोराही, तुल्सिपुर र लमहि पर्दछन्। पुर्वमा धानखोला कपिलवस्तु जिल्लासंग जोडिएको छ। पुर्वोत्तरमा अर्घाखाँचि र प्युठानसंग जोडिएको छ। उत्तरमा रोल्पा र उत्तरपश्चिममा सल्यान छन्। पश्रिममा बाँके पर्दछ र दक्षिणमा भारतको उत्तर प्रदेश संग सिमान जोडिएको छ।
जिल्लाको नामाकरण

पहाडका मैदानलाई बुझाउने संस्कृतको “द्रोण” शब्दबाट दाङ र पहि- लो बस्ती दवपुरबाट देवपुरी भन्दा भन्दै देउखुरी बनेको हो ।
जिल्लाको ईतिहास

अघिदेखि दाङको उत्तरी काँठ पहाडी राजाहरुका अधिनमा र दक्षिणको मैदान भाग थारु राजाका अधिनमा थियो । बिक्रमको चौधौँ शताब्दी को आखिरतिर यो जुम्लाको अधिनमा थियो । वि.सं.१४८० तिर सवारी कोटका राजा रतनपाण्डेले थारु राज्यलाई आफ्नो राज्यमा मिलाएर रत्न परिक्षित नामले दाङका राजा भए ।

केही समयपछि उनले बझाङबाट राजकुमार झिकाई आफ्ना ठाँउमा राजा बनाएर आफुले नाथ संप्रदायको दीक्षा लिई त्यसको प्रचारमा पश्चिमोत्तर भारततिर लागे । रतननाथले छाड्दा दाङ राज्यको विसतार शिवराज इलाकाको अर्रासोता देखि पश्चिम राप्तीसम्मको तुलसिपुर भनिने इलाकामा पनि थियो । नेपालको एकिकरणका बेला सम्वत् १८४३ मा दाङका राजा नवल सिंहले तापाका लडाईमा विरगति प्राप्त गरे ।

पछि उनका राजकुमार दिलेर सिंहले पूरा दाङको रक्षा गर्न सकेनन् । आफ्नो आधा राज्य तल्सीपुरको तराई मात्र बचाई त्यहीका मात्र राजा भै बसे । गोर्खालीले जितेको दाङको देउखुरी पृथ्वीनारायण शाहकी छोरी सल्यानका युवराज्ञीलाई विर्ता भनी दिए । वि.सं. १८६५ मा सल्यानको राज्य नेपालमा मिल्दा दाङ पनि नेपालमा मिल्यो । वि.सं. १८९४ सालमा दरबारका कुनै क्रमारीको विवाह गरिदिदा सल्यानी राजा बंशज तेजबहादुर शाहलाई राजा पद र पश्चिमी दाङ फलाबाङ राजाका नामले प्रदान गरियो र दाङ खण्डीत भयो ।

नेपाल एकिकरण पश्चात् दाङ सल्यान गौंडाका मातहतमा थियो । वि.सं. १९३८ सालमा दाङको मैदानी भागलाई तौलिहवा गोश्वाराका १९९६ सालमा भैरहवा गोश्वाराका २००३ सालमा नेपालगंज गोश्वाराका मातहतमा गराइएको थियो । २००७ सालसम्म यहाँ माल अदालत हुलाक इन्सपेक्टर अफिस मात्र थिए । २००८ साल जेठ ३ गतेदेखि छुट्टै जिल्ला मानियो र यहाँ वडा हाकिम रहन थाले । २०१७ सालमा राप्ती अञ्चलको सदरमुकाम दाङ मानिए पछि यहाँ अञ्चलाधिस रहन थाले ।

फलावाङ राज्य वि.स. २०१८ सालमा उन्मूलन भएपछि दाङको पश्चिमी भाग र अघिदेखि सल्यानतर्फ रहेको दाङको उत्तरी पानी ढली २०३० सालतिर दाङमा मिलेपछि दाङ आजको अवस्थामा आयो ।

About :::::HAMRODANG:::::

Dang District, a part of Rapti Zone, is one of the seventy-five districts of Nepal, a landlocked country of South Asia. The district, with GHORAHI as its district headquarters, covers an area of 2,955km² and has a population (2001) of 462,380.

Posted on अक्टोबर 9, 2010, in Uncategorized. Bookmark the permalink. 5 टिप्पणीहरु.

  1. la la great work, good research and doing good things for your homeland, the greatest valley in south asia.

  2. dherai khusi lagyo ramro chha ma pani salyan ma janmera ahile tulsipur dang ma basne bhako le afno thauko barema janna pauda hajurlai dhannyabad chha its really good job keep it up thank u verry much,,,,,,,,,,,,,,,,

  3. Lots of thanks for your courage and deeds to reknown the Dang all over the world. In the first of the article, you have mention that the Dangali people regard the Dang as the “largest valley in the Asia ” but I think it has been proved already.

जवाफ लेख्नुहोस्

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

%d bloggers like this: